Tại nhiều đô thị lớn trên thế giới, mô hình “thành phố thu nhỏ bên sông” đang ngày càng chứng minh hiệu quả như một hướng đi chiến lược trong phát triển đô thị hiện đại. Không chỉ tái cấu trúc không gian ven sông, các tổ hợp này còn trở thành trung tâm mới của sinh hoạt đô thị, du lịch và kinh tế dịch vụ. Tại Đà Nẵng, Da Nang Downtown – một dự án quy mô lớn đang được triển khai – được kỳ vọng sẽ hiện thực hóa mô hình này theo cách riêng, phù hợp với tầm vóc và định hướng phát triển dài hạn của thành phố bên sông Hàn.

“Thành phố thu nhỏ bên sông” – lời giải cho bài toán đô thị hiện đại

Trong bối cảnh các đô thị lớn đối mặt với áp lực gia tăng dân số, quá tải hạ tầng và thiếu không gian công cộng chất lượng cao, việc phát triển những tổ hợp đô thị ven sông được quy hoạch bài bản đang trở thành xu hướng phổ biến. Thay vì coi sông ngòi là ranh giới tự nhiên hay “mặt sau” của đô thị, nhiều thành phố đã đưa dòng sông trở thành trục trung tâm – nơi hội tụ các hoạt động văn hóa, thương mại, giải trí và sinh hoạt cộng đồng.

Các “thành phố thu nhỏ bên sông” thường được quy hoạch như một đô thị hoàn chỉnh, tích hợp nhiều chức năng trong một không gian liên hoàn: từ nhà ở, thương mại, văn phòng, khách sạn đến công viên, quảng trường, không gian lễ hội và các tiện ích công cộng. Dòng sông đóng vai trò kết nối và dẫn dắt trải nghiệm, tạo nên bản sắc riêng và nhịp sống đặc trưng cho từng khu vực.

Những mô hình thành công trên thế giới

Elizabeth Quay tại Perth (Australia) là một ví dụ tiêu biểu cho cách tái sinh không gian ven sông thành công. Khánh thành năm 2016, dự án đã biến một phần bờ sông Swan từng ít được chú ý thành khu phức hợp ven sông hiện đại, với bến du thuyền, công viên, lối đi bộ, quảng trường, nhà hàng, quán cà phê và các không gian tổ chức sự kiện ngoài trời. Đến nay, Elizabeth Quay không chỉ là điểm đến quen thuộc của người dân địa phương mà còn là biểu tượng mới, gắn kết trung tâm Perth với dòng sông lịch sử.

Điểm đặc biệt của Elizabeth Quay nằm ở cách dự án đặt yếu tố bản sắc và cộng đồng lên hàng đầu. Thay vì phát triển dày đặc các công trình cao tầng, dự án chú trọng tôn vinh di sản thổ dân, nghệ thuật bản địa, phục dựng các dấu tích lịch sử và sử dụng hệ thực vật địa phương. Nhờ đó, không gian ven sông trở thành nơi sinh hoạt thường nhật, nơi người dân có thể dạo bộ, gặp gỡ, tham gia các sự kiện văn hóa – thay vì chỉ là điểm tham quan mang tính ngắn hạn.

Tại châu Á, Panlong Tiandi (Bàn Long Thiên Địa) ở Thượng Hải (Trung Quốc) lại cho thấy tiềm năng to lớn của việc tái cấu trúc không gian ven nước dựa trên nền tảng di sản. Xuất phát từ một thủy trấn cổ có lịch sử gần 1.400 năm, Panlong Tiandi được phát triển thành một tổ hợp đô thị quy mô lớn, kết hợp hài hòa giữa kiến trúc truyền thống và các hoạt động đương đại. Trên diện tích hơn 50 ha, dự án bảo tồn hệ thống kênh rạch cổ, đồng thời phát triển hơn 230.000 m² không gian xanh công cộng, khoảng 250.000 m² khu dân cư cùng hàng chục nghìn mét vuông diện tích thương mại, văn hóa.

Chỉ trong tháng đầu tiên mở cửa, Panlong Tiandi đã đón khoảng 4 triệu lượt khách, với những thời điểm cao điểm gần 200.000 lượt/ngày vào các dịp lễ. Những con số này cho thấy sức hút mạnh mẽ của mô hình đô thị ven sông khi được phát triển đúng hướng: kiểm soát mật độ xây dựng, ưu tiên không gian mở và đặt trải nghiệm con người làm trung tâm.

Những đặc điểm cốt lõi của mô hình “thành phố thu nhỏ bên sông”

Từ các mô hình đã thành công, có thể nhận diện những điểm chung mang tính cốt lõi. Thứ nhất, mật độ xây dựng được kiểm soát chặt chẽ, tránh việc bê tông hóa bờ sông. Thứ hai, không gian công cộng, mặt nước và cảnh quan xanh luôn được ưu tiên, tạo điều kiện cho các hoạt động cộng đồng và trải nghiệm ngoài trời. Thứ ba, dòng sông trở thành “sân khấu chính” của đời sống đô thị – nơi diễn ra lễ hội, trình diễn nghệ thuật, hoạt động giải trí và các dịch vụ kinh tế đêm, góp phần hình thành nhịp sống sôi động nhưng vẫn hài hòa.

Da Nang Downtown – bước tiếp theo của đô thị bên sông Hàn

Trong bối cảnh đó, Đà Nẵng đang tiếp cận xu hướng phát triển đô thị ven sông theo cách tích hợp và tham vọng hơn thông qua tổ hợp Da Nang Downtown. Dự án được quy hoạch như một “thành phố thu nhỏ bên sông” với hệ sinh thái chức năng đa dạng: công viên văn hóa – vui chơi giải trí, phố thương mại ven sông, nhà hát quy mô 4.000 chỗ ngồi, khu lễ hội nghệ thuật ánh sáng, cùng các phân khu căn hộ cao cấp, khách sạn 5 sao, văn phòng hạng A và tòa tháp biểu tượng cao 408 m – dự kiến trở thành công trình cao bậc nhất miền Trung khi hoàn thiện.

Không gian cảnh quan của Da Nang Downtown do EDSA (Mỹ) thiết kế, lấy cảm hứng từ lá cờ ngũ sắc trong văn hóa truyền thống Việt Nam. Ý tưởng này được phát triển thành trục tổ chức không gian xuyên suốt, với các lớp cảnh quan được phân tầng rõ ràng, lan tỏa từ lõi trung tâm ra toàn bộ dự án, tạo nên cấu trúc đô thị mạch lạc và giàu tính biểu tượng.

Trung tâm dự án là khu lễ hội – được định vị như “trái tim” của toàn tổ hợp – nơi dự kiến tổ chức các show nhạc nước, trình diễn ánh sáng và sự kiện văn hóa ứng dụng công nghệ hiện đại. Bao quanh khu lõi là các dãy nhà thương mại thấp tầng, kết nối trực tiếp với không gian lễ hội, hình thành những tuyến phố sôi động cả ngày lẫn đêm.

Một điểm nhấn đáng chú ý khác là con kênh dài khoảng 2 km uốn quanh dự án, vừa đóng vai trò điều hòa vi khí hậu, vừa tạo nên chuỗi trải nghiệm tương tác mặt nước đa dạng cho cư dân và du khách. Các khối nhà cao tầng được tạo hình như những “ngọn núi sống”, bao bọc lõi trung tâm, góp phần định hình đường chân trời đô thị và mở ra các tầm nhìn hướng sông Hàn, biển và không gian lễ hội. Bao quanh toàn bộ dự án là công viên ven sông – vùng đệm xanh có giá trị, mở rộng không gian công cộng cho người dân thành phố.

Kỳ vọng về một biểu tượng mới của Đà Nẵng

Nhận định về tiềm năng của Da Nang Downtown, ông Cao Trí Dũng – Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng – cho rằng dự án Công viên văn hóa vui chơi giải trí, thương mại dịch vụ cao cấp này sẽ trở thành sản phẩm du lịch trụ cột trong giai đoạn phát triển mới, đồng thời là biểu tượng mới, tạo thêm động lực và hạ tầng cho ngành du lịch, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách trong và ngoài nước.

Ở góc nhìn rộng hơn, Da Nang Downtown không chỉ là một dự án bất động sản hay du lịch đơn lẻ, mà còn là phép thử quan trọng cho mô hình “thành phố thu nhỏ bên sông” tại Việt Nam. Khi dòng sông Hàn được đặt vào vị trí trung tâm của đời sống đô thị, dự án được kỳ vọng sẽ góp phần định hình diện mạo mới cho Đà Nẵng – một đô thị hiện đại, năng động, nhưng vẫn gắn bó chặt chẽ với không gian sông nước và bản sắc địa phương.

Trang thông tin chính thức Da Nang Downtown tại: https://danangdowntown.org/